ركن دوم از اركان عزيمت اين است كه بين آنچه از حق برعهدهء تو است ( عبوديّت ) و آن‌چه كه حق تعالى استفادهء آن را براى تو مباح كرده است مثل طعام حلال و نكاح حلال تميز قائل شوى . همچنين بدانى كه جنايت تو از باب وجوب عقاب بر تو حجت است و طاعت و بندگى تو از ناحيهء حق تعالى منت و موهبت او است . نه طاعت تو از باب استحقاق ، اجر و پاداش دارد و نه عفو گناهان ، در ازاى حكم حجت مبنى بر مجازات هيچ عذرى پذيرفته نيست و پذيرش عذر از باب لطف و منّت است . به طور كلى اطاعت و مغفرت همه از باب منت و عنايت الهى است نه از باب استحقاق عبد . تو بندگى چو گدايان به شرط مزد نكن * كه خواجه خود روش بنده‌پرورى داند « 1 » گروهى از مسلمانان به واسطه قبول كردن دين اسلام منت را بر او مىگذاشتند ، از طرف حق تعالى خطاب آمد : يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا . قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإِيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . « 2 » بر تو اى رسول منت مىگذارند بر اينكه اسلام آورده‌اند ، بگو بر من منت مگذاريد به سبب قبول اسلام ، خداوند به شما منت مىگذارد از اينكه شما را به ايمان هدايت مىكند . ج ) و الثالث : أن تعرف أن كل طاعة رضيتها منك فهى عليك و كل معصية عيّرت بها اخاك فهى اليك فلا تضيّع ميزان وقتك من يديك . ركن سوم اينكه سالك هر عملى كه انجام مىدهد آن را شايسته مقام كبريائى نداند و از آن راضى به اين معنا نباشد و اگر معصيتى از برادرت ديدى و شادمان شدى از اين جهت كه در تو آن معصيت نيست پس به واقع آن گناه براى توست . اينها معيارهايى هستند كه بايد در محاسبه نفس خود رعايت كنى . البته اگر انسان فرائضى را به جا مىآورد بايد از خداى متعال تشكر كند كه به او توفيق انجام فرائض را داده است و اگر از اين جهت به عمل و عبادتش خشنود باشد اشكالى ندارد اما اگر آن عمل را شايسته مقام كبرئايى بداند در واقع به ساحت عزت كبريائى راهى پيدا نكرده است . چرا كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « ما عبدناك حق عبادتك » .

--> ( 1 ) . حافظ شيرازى . ( 2 ) . حجرات / 17 .